پژوهش در مشاوره کودک و نوجوان

پژوهش در مشاوره کودک و نوجوان

پیش‌بینی رفتارهای سازش‌نایافته و پرخاشگرانه از طریق مهارت‌های ارتباطی و نشانگان اضطراب جدایی کودکان 4 تا 6 سال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مجتبی تمدنی 1
نسرین جعفری ماجلان 2
1 استادیار،مشاوره خانواده،دانشگاه امیرالمومنین،اهواز،ایران
2 کارشناسی ارشد، مشاوره خانواده ، دانشکده رفاه ،تهران ،ایران
10.22034/jrcac.2026.2089425.1096
چکیده
پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی رفتارهای سازش‌نایافته و پرخاشگرانه در کودکان ۴ تا ۶ سال بر اساس مهارت‌های ارتباطی و نشانگان اضطراب جدایی انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه کودکان ۴ تا ۶ سال منطقه ۵ شهر تهران در سال ۱۴۰۴ بود که مادران آن‌ها به‌عنوان پاسخ‌دهنده در مطالعه مشارکت داشتند. نمونه‌ای به حجم ۲۰۰ نفر به روش تصادفی خوشه‌ای انتخاب شد. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه غربالگری مهارت‌های اجتماعی–هیجانی کودکان پیش‌دبستانی میلر (1997) و پرسش‌نامه پرخاشگری کودکان نیلسون (2000) گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری همبستگی و رگرسیون انجام گرفت. نتایج نشان داد مهارت‌های ارتباطی و نشانگان اضطراب جدایی قادر به پیش‌بینی معنادار رفتارهای سازش‌نایافته و پرخاشگرانه در کودکان هستند. مهارت‌های ارتباطی با کاهش معنادار رفتارهای پرخاشگرانه و افزایش رفتارهای سازش‌یافته رابطه داشتند، درحالی‌که نشانگان اضطراب جدایی به‌طور معناداری با افزایش رفتارهای پرخاشگرانه و سازش‌نایافته همراه بود. یافته‌ها حاکی از آن است که مهارت‌های ارتباطی در بافت‌های خانوادگی و آموزشی می‌توانند به‌عنوان عاملی محافظتی در برابر بروز رفتارهای مشکل‌ساز در کودکان پیش‌دبستانی عمل کنند. درمقابل، اضطراب جدایی، به‌ویژه در کودکانی که از حمایت عاطفی کمتری برخوردارند، با پیامدهای رفتاری منفی‌تری همراه است. این نتایج می‌تواند در طراحی مداخلات پیشگیرانه و برنامه‌های آموزشی برای والدین، مربیان پیش‌دبستانی و متخصصان روان‌شناسی کودک استفاده شود.
کلیدواژه‌ها
رفتارهای سازش‌نایافته
پرخاشگری
مهارت‌های ارتباطی
اضطراب جدایی
کودکان پیش‌دبستانی

عنوان مقاله English

Prediction of Maladaptive and Aggressive Behaviors Through Communication Skills and Separation Anxiety Symptoms in Children Aged 4–6 Years

نویسندگان English

Mojtaba Tamadoni 1
NASRIN JAFARY MAJELAN 2
1 Assistant professor,Family Counseling ,Amiral Momenin University , Ahvaz ,Iran
2 Master of Science in Family Counseling,Faculty of Refah,Tehran,Iran
چکیده English

The present study aimed to predict maladaptive and aggressive behaviors in children aged 4–6 years based on communication skills and separation anxiety symptoms. This research employed a descriptive–correlational design. The statistical population consisted of all children aged 4–6 years in District 5 of Tehran in 2025, with their mothers participating as respondents. A sample of 200 children was selected using cluster random sampling. Data were collected using the Miller Preschool Social–Emotional Skills Screening Questionnaire (1997) and the Nelson Children’s Aggression Questionnaire (2000). Data analysis was conducted using correlation and regression statistical methods. The results indicated that communication skills and separation anxiety symptoms significantly predicted maladaptive and aggressive behaviors in children. Communication skills were significantly associated with a reduction in aggressive behaviors and an increase in adaptive behaviors, whereas separation anxiety symptoms were significantly associated with an increase in aggressive and maladaptive behaviors. The findings suggest that communication skills within family and educational contexts can function as a protective factor against the emergence of behavioral problems in preschool children. In contrast, separation anxiety—particularly in children who receive less emotional support—is associated with more negative behavioral outcomes. These results can be utilized in the design of preventive interventions and educational programs for parents, preschool educators, and child psychology professionals.

کلیدواژه‌ها English

Maladaptive behaviors
Aggression
Communication skills
Separation anxiety
Preschool children
1.     بهرامی، ف.، و نریمانی، م. (۱۳۹۴). اثربخشی بازی‌درمانی بر کاهش مشکلات هیجانی و رفتاری کودکان پیش‌دبستانی. مجله روان‌شناسی مدرسه، ۴(۲)، ۴۵–۶۰.
2.     حبیبی، آ. (۱۳۹۳). مدل‌یابی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی تأییدی. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
3.     خدایاری‌فرد، م.، و یوسفی، ن. (۱۳۹۲). روان‌شناسی خانواده و آسیب‌شناسی روابط خانوادگی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
4.     خورشیدوند، ز.، و رضایی، ع. (۱۳۹۶). ویژگی‌های روان‌سنجی پرسش‌نامه اضطراب جدایی بزرگسالی در بین دانشجویان. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ۲۵(۱)، ۱۶۰–۱۷۰.
5.     دادستان، پ.، عسگری، ع.، رحیم‌زاده، س.، و بیات، م. (۱۳۸۹). پرسش‌نامه غربالگری اختلال‌های اجتماعی–هیجانی کودکان پیش‌دبستانی. روان‌شناسی تحولی، ۷(۲۵)، ۷–۲۷.
6.     رادمنش، ا.، گرجی، ی.، و شریفی، ط. (۱۳۹۷). اثربخشی آموزش بازی‌درمانی شناختی–رفتاری بر کاهش اضطراب جدایی. در ششمین کنگره علمی–پژوهشی توسعه و ترویج علوم تربیتی و روان‌شناسی در ایران (صص. ۱۲۳–۱۲۹).
7.     رافعی، ط. (۱۳۹۱). حرکت‌ها و بازی‌های موزون (ریتمیک): راهنمای مربیان، درمانگران و خانواده‌ها. تهران: انتشارات دانژه.
8.     رافعی، ط.، نریمانی، م.، و حسینی، س. (۱۳۹۸). اثربخشی بازی‌های حرکتی ـ ریتمیک بر رشد اجتماعی و هیجانی کودکان پیش‌دبستانی. مجله روان‌شناسی تربیتی، ۱۵(۲)، ۹۵–۱۱۰.
9.     قنبری، س.، و احدی، ح. (۱۳۹۱). اثربخشی آموزش مهارت‌های زندگی بر بهبود مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان. فصلنامۀ روان‌شناسی مدرسه، ۱(۴)، ۷۹ – ۹۴.
10.  طلایی‌نژاد، ن.، قنبری، س.، مظاهری، م.، و عسگری، ع. (۱۳۹۵). ویژگی‌های مقدماتی مقیاس سنجش اضطراب جدایی (فرم والدین). مجله روان‌شناسی، ۲۰(۳)، ۲۲۵–۲۳۵.
11.  محمدزاده، ح.، سلیمانی، م.، دانشیار، ا.، و دهقانی‌زاده، ج. (۱۳۹۹). اثربخشی بازی‌های ریتمیک و گروهی بر مهارت‌های حرکتی درشت و تعامل اجتماعی کودکان اتیسم. کودکان استثنایی، ۲۰(۲)، ۶۵–۸۰.
12.  واحدی، ش.، فرخی، ن.، و یارمحمدیان، ا. (۱۳۸۷). اثربخشی بازی‌درمانی بر کاهش مشکلات رفتاری کودکان پیش‌دبستانی. مجله پژوهش‌های علوم رفتاری، ۶(۲)، ۳۷–۴۶.
13.   Alvarado, S. E., & Cohen, D. A. (2022). Neighborhood conditions, family context, and children’s mental health: Evidence from population‑based studies. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 63(5), 565–574.
14.   Avordik, M., Hansen, R., & Keller, P. (2025). Movement‑based play interventions and emotional regulation in preschool children: Evidence from controlled studies. Journal of Early Childhood Research, 23(2), 145–159.
15.   Crain, W. (1993). Theories of development: Concepts and applications (3rd ed.). Prentice Hall.
16.   Dai, Y., & Ouyang, N. (2025). Excessive screen time is associated with mental health problems and conduct issues in U.S. children and adolescents.
17.   De Berardis, D., et al. (2025). Vulnerability factors and mental health outcomes in children and adolescents. International Journal of Social Psychiatry.
18.   Dion, J., Hains, J., Vachon, P., & Bouchard, C. (2024). Risk and protective factors associated with anxiety symptoms in children and adolescents: A systematic review. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 18(1), 1–15.
19.   Duvegel, E., Trillingsgaard, A., Damm, D., Thomsen, P. H., & Nielsen, S. (2005). Psychiatric, emotional and behavioural problems in children with autism spectrum disorders. European Child & Adolescent Psychiatry, 14(5), 275–281.
20.   Fellinger, J., Holzinger, D., Sattel, H., & Laucht, M. (2012). Mental health and quality of life in children with hearing impairment: A review of the literature. European Child & Adolescent Psychiatry, 21(9), 507–514.
21.   Hoelter, J. W. (1983). The analysis of covariance structures: Goodness-of-fit indices. Sociological Methods & Research, 11(3), 325 - 344.
22.   Kazdin, A. E. (2019). Parent management training (Updated ed.). Oxford University Press.
23.   Kim, J. S., & Kim, H. S. (2011). The effects of child‑centered play therapy on children’s emotional and behavioral problems: A meta‑analysis. Journal of Counseling & Development, 89(2), 211–219.
24.   Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). The Guilford Press.
25.   Lomas, T., Medina, J. C., Ivtzan, I., Rupprecht, S., & Hart, R. (2021). The impact of mindfulness and movement‑based interventions on children’s psychological well‑being: A systematic review. Frontiers in Psychology, 12, 648712.
26.   Miller, D. C., Micgie, A., & Miller, M. A. (1997). Kindergarten inventory of social/emotional tendencies (KIST). Kindergarten Interventions and Diagnostic Services.
27.   Nelson, K. (2000). Narrative, time, and the emergence of the autobiographical self. Psychological Science, 11(1), 60–63.
28.   Peterson, C., Mares, K., & Moon, S. (2020). The role of family environment and parental factors in childhood anxiety disorders. Journal of Child and Family Studies, 29(5), 1331–1342.
29.   Pradhan, B., & Chopra, A. (2008). Effect of rhythmic movement and music on attention and emotional regulation in children. Indian Journal of Psychiatry, 50(3), 167–172.
30.   Sánchez, Z. M., Ballester, L., & Ortega‑Barón, J. (2025). Digital media use, family environment, and mental health outcomes in children and adolescents: A systematic review. Computers in Human Behavior, 154, 108135.
31.   Schreiber, J. B., Nora, A., Stage, F. K., Barlow, E. A., & King, J. (2006). Reporting structural equation modeling and confirmatory factor analysis results: A review. The Journal of Educational Research, 99(6), 323 - 338.
32.   Schreiber, F., Heimlich, C., & Huber, R. (2006). Separation anxiety disorder in childhood: Epidemiology, diagnosis and treatment. Zeitschrift für Kinder‑ und Jugendpsychiatrie und Psychotherapie, 34(5), 345–356.
33.   Smith, J. D., Berkel, C., & Jordan, N. (2020). An implementation science perspective on parenting interventions: Advances and future directions. Clinical Child and Family Psychology Review, 23(2), 237–259.
34.   Stetsenko, A. (2017). The transformative mind: Expanding Vygotsky’s approach to development and education. Cambridge University Press.
35.   Tutkan, E., & Meral, B. F. (2025). The effects of rhythmic movement and music‑based activities on social and emotional development in early childhood. Early Child Development and Care, 195(4), 512–524.
36.   White, B. M., Prasad, R., Ammar, N., Yuan, J. A., & Shaban‑Nejad, A. (2025). Digital health innovations for childhood adversity. arXiv.
37.   Wood, M. K., Kendall, K. M., & Thompson, J. L. (2021). Parental factors associated with separation anxiety disorder. Journal of Early Childhood Research, 19(3), 221–234.