پژوهش در مشاوره کودک و نوجوان

پژوهش در مشاوره کودک و نوجوان

نقش واسطه­ ای کارکردهای اجرایی در رابطه سبک­ های فرزندپروری با موفقیت تحصیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
اعظم اکبری معیر 1
صالحه پیریایی 2
1 کارشناسی ارشد روان شناسی، دانشکده رفاه، تهران، ایران
2 استادیار گروه روانشناسی دانشکده رفاه، تهران، ایران.
10.22034/jrcac.2026.2083791.1086
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی نقش واسطه‌ای کارکردهای اجرایی در رابطه بین سبک‌های فرزندپروری (سهل‌گیرانه، مستبدانه و مقتدرانه) و موفقیت تحصیلی کودکان شهر تهران انجام شد. جامعه آماری شامل کودکان دختر و پسر 9 تا 11 ساله بود که در سال 1403 از میان آن‌ها 200 نفر به روش در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش‌نامه کارکردهای اجرایی بریف، پرسش‌نامه فرزندپروری بامریند و سنجش معدل بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش معادلات ساختاری و بوت‌استرپ صورت گرفت. نتایج نشان داد که سبک فرزندپروری سهل‌گیرانه با موفقیت تحصیلی از طریق تأثیر بر کارکردهای اجرایی رابطه‌ای معنی‌دار دارد. این سبک، به دلیل آزادی بیش‌ازحد و نظارت کم، می‌تواند به تضعیف مهارت‌هایی مانند برنامه‌ریزی و مدیریت زمان منجر شود و موفقیت تحصیلی را کاهش دهد. درمقابل، رابطه معنی‌داری بین سبک فرزندپروری مستبدانه و موفقیت تحصیلی با واسطه‌گری کارکردهای اجرایی مشاهده نشد. سبک مستبدانه، با تأکید بر کنترل شدید، ممکن است استقلال و اعتمادبه‌نفس کودکان را کاهش داده و تأثیر مستقیم منفی بر عملکرد تحصیلی آن‌ها بگذارد. همچنین، نتایج نشان داد که سبک فرزندپروری مقتدرانه رابطه‌ای مثبت و معنی‌دار با موفقیت تحصیلی از طریق تقویت کارکردهای اجرایی دارد. این سبک، با ترکیب حمایت عاطفی و انتظارات منطقی، به بهبود کارکردهای اجرایی کودکان و ارتقای عملکرد تحصیلی آن‌ها کمک می‌کند. به‌طور کلی، یافته‌ها نشان‌دهنده اهمیت نقش سبک‌های فرزندپروری در توسعه کارکردهای اجرایی و تأثیر آن بر موفقیت تحصیلی کودکان است. والدین با ایجاد تعادل میان نظارت و آزادی می‌توانند به رشد کارکردهای اجرایی و پیشرفت تحصیلی فرزندان خود کمک کنند.
کلیدواژه‌ها
موفقیت تحصیلی
کودکان 9 تا 11 ساله
کارکردهای اجرایی
سبک­های فرزندپروری (مقتدرانه
مستبدانه
سهل­گیرانه)

عنوان مقاله English

The mediating role of executive functions in the relationship between parenting styles and academic success

نویسندگان English

Azam Akbari moayer 1
salehe Piryaei 2
1 Master of Science in Psychology, Faculty of Welfare, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Welfare, Tehran, Iran.
چکیده English

This study aimed to investigate the mediating role of executive functions in the relationship between parenting styles (permissive, authoritarian, and authoritative) and academic success of children in Tehran. The statistical population included 9-11 year old boys and girls, from whom 200 were selected through convenience sampling in 1403. The research tools included the Brief Executive Functions Questionnaire, the Baumrind Parenting Questionnaire, and the GPA. Data analysis was performed using structural equation modeling and bootstrap methods. The results showed that permissive parenting style has a significant relationship with academic success through its effect on executive functions. Due to excessive freedom and low supervision, this style can lead to the weakening of skills such as planning and time management and reduce academic success. In contrast, no significant relationship was observed between authoritarian parenting style and academic success mediated by executive functions. Authoritarian parenting styles, with their emphasis on strict control, may reduce children's independence and self-confidence and have a direct negative impact on their academic performance. Also, the results showed that authoritative parenting style has a positive and significant relationship with academic success through strengthening executive functions. This style, by combining emotional support and reasonable expectations, helps improve children's executive functions and promote their academic performance. Overall, the findings indicate the importance of the role of parenting styles in the development of executive functions and its impact on children's academic success. By creating a balance between supervision and freedom, parents can help their children develop executive functions and academic achievement.

کلیدواژه‌ها English

Executive functions
9-11 year old boys and girls
parenting styles
academic achievement
1.     بخشوده، مریم و نکوئی، نفیسه سادات (1403). نقش واسطه‌ای کارکردهای اجرایی در رابطه بین فرزندپروری مثبت و پرخاشگری، پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 12(2)، 19-28.
2.     سهیلی، منصور؛ کاظمی، سلطانعلی؛ سهرابی شگفتی و نادره، برزگر. (2020). مدل علّی سبک‌های فرزندپروری و عملکرد تحصیلی با نقش واسطه‌گری سرزندگی تحصیلی. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 63(3), 2472-2483.‎
3.     عادلی، نینا و طالع‌پسند، نظیفی (2020). نقش انگیزش والدین در انگیزش خودمختار دانش‌آموزان برای انجام تکالیف شب: آزمون مدلی بر اساس نظریه خودتعیین‌گری. فصلنامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی، 11(1)، 151-168.‎
 
4.      Alrajhi, M. N., & Aldhafri, S. S. (2024). Predicting Students’ Academic Achievement through Teaching and Parenting Styles: Self‐Concept as a Mediator. Education Research International, 2024(1), 9614992.
5.      Anjum, W., Yasin, S. A., Gul, M., Sabri, T., & Nasir, A. (2024). Perceived Parenting Styles, Aggression, And Academic Performance Among University Students. Kurdish Studies, 12(4), 1062-1067.
6.      BEKA, D., & Osmani, Q. (2024). PARENTING STYLES AND ACADEMIC ACHIEVEMENT OF HIGH SCHOOL STUDENTS. PHILOSOPHICA International Journal of Social and Human Sciences, 11(22-23), 51-58.
7.      Brezetić, S. (2022). Mediating Role of Child’s Executive Function Deficits in the Association of Parenting and School Success. Psihologijske teme, 31(3), 545-564.
8.      Cheung, K., Doyle, S., Clayton, K., Hanlon-Dearman, A., Unger, J. A., Budhoo, C., & Romaniuk, A. (2025). The Correspondence Between Executive Functioning and Academic Achievement Among Children with Prenatal Alcohol Exposure. Children, 12(7), 842.
9.      Dawson, P., & Guare, R. (2018). Executive skills in children and adolescents: A practical guide to assessment and intervention. Guilford Publications.
10.    De Bruijn, A. G. M., Hartman, E., Kostons, D. D. N. M., Visscher, C., & Bosker, R. J. (2018). Exploring the relations among physical fitness, executive functioning, and low academic achievement. Journal of experimental child psychology, 167, 204-221.
11.   Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135-168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143750.
12.   Hayek, J., Schneider, F., Lahoud, N., Tueni, M., & de Vries, H. (2022). Authoritative parenting stimulates academic achievement, also partly via self-efficacy and intention towards getting good grades. Plos one, 17(3), e0265595.
13.   Janius, N., Aniq, S. K. B. J. M., & Amdan, B. (2024). Parenting style on academic performance among secondary students at Kota Belud, Sabah. International Journal of Science and Research Archive, 12(2), 907-929.
14.   Jiang, H., Zhang, X., Zhang, Y., Yan, H., Yu, H., Tan, H. Y., ... & Yue, W. (2024). Effects of parenting styles on adult personality traits, depressive trait, and brain structure. Asian Journal of Psychiatry, 93, 103939.
15.   Kandel, D. B. (1990). Parenting Styles, Drug Use, and Children's Adjustment in Families of Young Adults. Journal of Marriage and the Family, 52(1), 183-196. https://eric.ed.gov/?id=EJ412756.
16.   Roșca, G. M., Iuga, I. A., & David, O. A. (2024). Inside-out mechanisms of parental practices and children’s externalizing problems: the role of authoritarian parenting style, parental irrational beliefs, emotion regulation, and distress. Current Psychology, 43(4), 3292-3306.
17.   Russotti, J., Platts, C. R., Sturge-Apple, M. L., Davies, P. T., & Thompson, M. J. (2024). A process model of parental executive functioning as a spillover mechanism linking interparental conflict and parenting difficulties across parenting domains. Developmental Psychology.
18.   Tsela, D., Tsela, R. D., & López, I. G. (2022). Relations between parenting style and parenting practices and children’s school achievement. Social Sciences, 12(1), 5.
19.    Tus, J. (2021). Amidst the online learning in the Philippines: the parental involvement and its relationship to the student's academic performance. International Engineering Journal for Research & Development, 6(3), 1-15.
20.   Yin, K., Wu, Q., & Gai, X. (2024). Comparative Analysis Between Directly Measured and Parent-Evaluated Executive Function: Predicting Children's Academic Achievement and Social Development in a One-Year Longitudinal Study. Psychology research and behavior management, 17, 2255-2270. https://doi.org/10,2147/PRBM.S461720.