پژوهش در مشاوره کودک و نوجوان

پژوهش در مشاوره کودک و نوجوان

قابلیت کارآفرینی، باور‌های کاریابی و خودپنداره شغلی در نوجوانان دختر شاخه فنی‌ـ ‌حرفه‌ای و نظری: یک مطالعه پس‌رویدادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 دانشیار گروه راهنمایی و مشاوره، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه راهنمایی و مشاوره، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف مقایسه قابلیت کارآفرینی، باورهای کاریابی و خودپنداره شغلی در دانش‌آموزان دختر شاخه فنی‌ـ‌حرفه‌ای و نظری انجام شد. روش پژوهش حاضر پس‌رویدادی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان دختر درحال تحصیل پایه دوازدهم شهر کرمانشاه در سال تحصیلی 1402-1401 بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، 359 نفر از دانش‌آموزان سال دوازدهم انتخاب شدند. از این تعداد، 240 نفر در رشته‌های نظری و 119 نفر در رشته‌های فنی تحصیل می‌کردند. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش، پرسش‌نامه خودپنداره شغلی شفیع‌آبادی و رضایی (1376)، پرسش‌نامه باورهای کاریابی صالحی (1384) و پرسش‌نامه قابلیت‌های کارآفرینی زندی (1392) بود. تحلیل داده‌ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی به شیوه تحلیل واریانس چند‌‌‌‌‌متغیره نشان داد که بین دانش‌آموزان دختر شاخه فنی‌ـ‌حرفه‌ای و شاخه نظری از لحاظ قابلیت‌ کارآفرینی و باور‌های کاریابی تفاوت معنا‌داری (در سطح 003/0 و 015/0 <05/0) وجود دارد. در خصوص مولفه خودپنداره شغلی تفاوت معناداری بین دو گروه مشاهده نشد. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که قابلیت‌ کارآفرینی و باورهای مثبت کاریابی در دانش‌آموزان شاخه فنی‌ـ‌حرفه‌ای بالاتر از دانش‌آموزان شاخه نظری است. نتایج این پژوهش می‌تواند در فرایند انتخاب رشته دانش‌آموزان و سیاست‌گذاری‌های آموزش‌ و پرورش در این زمینه مؤثر باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Entrepreneurial Ability, Job-Finding Beliefs, and Career Self-Concept in Female Adolescents of Technical and Vocational Studies: An Ex-Post Facto

نویسندگان English

Asma Azizi 1
mohsen Golmohamadian 2
Alireza Rashidi 3
1 Master’s Degree Student in School Counseling, Razi University, Kermanshah, Iran
2 Associate Professor, Department of Guidance and Counseling, Razi University, Kermanshah, Iran(Corresponding Author)
3 Associate Professor, Department of Guidance and Counseling, Razi University, Kermanshah,
چکیده English

Objectives: The current research was conducted with the aim of comparing entrepreneurial ability, job finding beliefs and career self-concept in female students of technical-professional and theoretical branches. Methods: The statistical population of the research includes all female students studying in the twelfth grade in Kermanshah city in the academic year of 2023-2024. (N=5557) of which 359 people were selected using stratified random sampling, 240 of them were from theoretical fields and 119 from technical fields. The main tools of the research were Shafi Abadi and Rezaei occupational self-concept questionnaire (1997), Salehi employment beliefs questionnaire (2004) and Zandi's entrepreneurial abilities questionnaire (2013). Findings: Data analysis was done in two parts of descriptive and inferential statistics using SPSS version 26 software. The results of the research showed that there is a significant difference between the female students of the technical-professional branch and the theoretical branch in terms of entrepreneurial abilities and job search beliefs. Regarding the occupational self-concept component, no significant difference was observed between the two groups. Conclusion: The results of the current study indicate that entrepreneurial abilities and positive job-finding beliefs are higher in students of the technical-professional branch than in students of the theoretical branch. The findings of this research can be effective in students’ branch selection process and in educational policy-making in this field.

کلیدواژه‌ها English

Entrepreneurial Ability
Job Finding Beliefs
Career Self-Concept
adolescent
technical-professional branch
theoretical branch
1.     اخوان‌نژاد، سمانه (1393). اثربخشی مشاوره شغلی مبتنی‌بر الگوی چندمحوری شفیع‌آبادی بر خودکارآمدی تصمیم‌گیری شغلی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت.
2.     افشارنیا، مجتبی؛ جعفریان، سمیه و آقالری، زهرا (1396). بررسی قابلیت کارآفرینی دانش‌آموختگان بهداشت محیط در استان مازندران درسال1396: یک گزارش کوتاه. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 16(11)، 1088-1081. DOI: 20.1001.1.17353165.1396.16.11.8.0
3.     اکبری، حبیب‌الله (۱۳۸۴). بررسی اثربخشی آموزش مهارت‌های کاریابی به روش کلوپ شغلی بر نگرش نسبت به بازار کار و خودپنداره شغلی فارغ‌التحصیلان دانشگاهی مرد مراجعه‌کننده به مراکز کاریابی وزارت کار. پایان‌نامه کارشناسی ارشد چاپ‌نشده، دانشگاه علامه طباطبایی.
4.     امینی، زهرا و شفیع‌آبادی، عبدالله (1396). بررسی تأثیر آموزش‌های فنی و حرفه‌ای بر افزایش رفتار کاریابی کارآموزان جویای کار اداره کل آموزش فنی و حرفه ای استان تهران. نشریه مهارت‌آموزی، شماره22، 24-7.  magiran.com/p1993607
5.     بداغی، شهریار و سعیدی، علی‌اصغر (1400). نقش شبکه روابط اجتماعی در کاریابی (مورد مطالعه: شهر ابهر، استان زنجان. مجله مطالعات اجتماعی ایران، 15(2)، 1-26. doi: 10.22034/jss.2021.249334
6.     پورصالح، روح‌اله؛ درهمی، ولی و اعلمی‌یان هرندی، فریناز (1398). طراحی یک سیستم خبره فازی برای پیشنهاد انتخاب رشته تحصیلی به دانش‌آموزان اول دبیرستان. نشریه رایانش نرم و فن‌آوری اطلاعات، 1(8)، ص30-24.
7.     ترکشوند، مهدی؛ شاهمرادی، مرتضی؛ شریفی رهنمو، مجید و شریفی رهنمو، سعید (1402). اثربخشی آموزش تلفیقی بر خودپنداره و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان در درس عربی. پژوهش‌های زبانشناختی در زبان‌های خارجی. (3)13، 423-437. doi: 10.22059/jflr.2023.358805.1036
8.     تیزلند (1402). ورود 32 درصد دانش‌آموزان پایه دهم به رشته تجربی. https://tizland.ir
9.     حق‌شناس، لیلا؛ عابدی، محمدرضا؛ حسینیان، سیمین؛ باغبان، ایران؛ سمیعی، فاطمه و صالحی، رضوان (1389). کاربرد آزمون‌ها در راهنمایی و مشاوره مسیر شغلی‌-‌تحصیلی. اصفهان: نوشته.
10.  حیاتی، صفر (1400). رابطه هوش معنوی و دین‌داری با قابلیت کارآفرینی دانشجویان. توسعه مدیریت و منابع انسانی و پشتیبانی، 16(62)، 173-196.
11.  حیدری، حمید؛ جلالی، محمود؛ غلامی، آرزو و محمدی‌نژاد، راضیه (1391). بررسی رابطه خودکارآمدی کارآفرینی و باورهای کاریابی و تصمیم‌گیری شغلی در دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه اصفهان. دومین کنفرانس ملی دانشجویی کارآفرینی، 5-1.
12.  خادمی عادل، لیلا؛ بنی‌جمالی، شیرین‌اکرم؛ درتاج، فریبا و اسدزاده، حسین (۱۴۰۳). بررسی اثربخشی روش‌های حسی چندگانه و مداخله شناختیرفتاری بر خودانضباطی و خودسنجی دانش‌آموزان نارساخوان. نظریه و عمل در تربیت معلمان، ۱۷. doi: 10.48310/itt.2023.3281Top of FormBottom of Form
13.  خدابخشی، فاطمه و جلال، سیداحمد (1400). مقایسه تفکر انتقادی، خودپنداره و خودتنظیمی در دانش‌آموزان دختر دبیرستان و هنرستان. پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش. 35(4)، 73-82.Top of Form
14.  دارابی، سعداله؛ محمودیان، حسین؛ کوششی، مجید و راغفر، حسین (1403). تحلیل وضعیت طول مدت بیکاری زنان و مردان جویای کار مراجعه‌کننده به مراکز کاریابی کشور در دورۀ 1392-1398.  زن در توسعه و سیاست، 22 (3) ، 653-680.  doi: 10.22059/jwdp.2022.342909.1008208
15.  زندی، علی‌اصغر (1392). بررسی قابلیت‌های کارآفرینی معلمان با عملکرد آموزشی آنان در مدارس متوسطه شهرستان ورامین. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار.
16.  شفیع‌آبادی، عبدالله (1394). راهنمایی و مشاوره شغلی و نظریه‌های انتخاب شغل (با تجدید نظر و اضافات). تهران: انتشارات رشد.
17.  صالحی، رضوان؛ عابدی، محمدرضا و فرحبخش، کیومرث (1385). رابطه باورها و خودکارآمدی کاریابی با رفتار کاریابی زنان بیکار شهرکرد. دانش و پژوهش در روا‌‌ن‌شناسی. شماره‌های 27 و28 ، 124-113.
18.  صالحی، رضوان (۱۳۸۴). بررسی تأثیر مشاوره مسیر شغلی به شیوه فرایند آمادگی حرفه‌ای و کارآفرینی بر رفتار کاریابی زنان بیکار شهرکرد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد چاپ‌نشده، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان.
19.  فقیری، مهدی (۱۴۰۲). بررسی و مقایسه سبک نگارش فارسی اول، دوم و سوم دبستان با رویکرد درس‌پژوهی. نظریه و عمل در تربیت معلمان، ۱۶doi: 10.48310/itt.2023.3019. 
20.  محبوبی، طاهر (1393). بررسی راﺑﻄﻪ ﺧﻮدﭘﻨﺪاره ﺷﻐﻠﻲ، ﺑﺎورﻫﺎی اﻧﮕﻴﺰﺷﻲ و ﻓﺮاﺷﻨﺎﺧﺖ ﺑﺎ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن داﻧﺸﮕﺎه ﭘﻴﺎم ﻧﻮر اﺳﺘﺎن آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ. فصلنامه مشاوره شغلی و سازمانی، 6(21)، 52-32.
21.  محمدی، مهدی و باقری، رقیه (1399). بررسی رابطه راهبردهای انگیزشی و خودپنداره شغلی با کارآفرینی دانشجویان رشته‌های مدیریت دانشگاه آزاد تبریز. پنجمین کنفرانس علمی رهیافت‌های نوین در علوم انسانی ایران، ایلام.
22.  موسوی، زهرا (1399). اثربخشی آموزش خودآگاهی بر خودپنداره شغلی و بلوغ حرفه‌ای دانش‌آموزان دبیرستانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی.
23.  نامداری‌پژمان، محمد (۱۴۰۳). تحلیل کارورزی در شرایط کرونا: استنباط سیاست‌های پساکرونایی. نظریه و عمل در تربیت معلمان، ۱۷. doi: 10.48310/itt.2024.3564
24.  نظری، دریا؛ صیدی، محمدسجاد و حجت‌خواه، سیدمحسن (1401). مدرسه شغلی: شناسایی شاخص‌های تعیین‌کننده مدرسه با استانداردهای بالای رشد شغلی. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی. سال سیزدهم، شماره 52، 232-201. doi: 10.22054/qccpc.2022.63632.2796
25.  نیازی، محسن؛ سلیمان‌نژاد، محمد؛ عقیقی، محمد و رازقی مله، هادی (1397). ترجیحات انتخاب رشته دانش‌آموزان ورود به دوره متوسطه دوم. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی. سال هشتم، شماره32، ص162-143. بر اساس روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP).
26.  هاشمی، ویدا؛ بهرامی، هادی و کریمی، یوسف (1385). بررسی رابطه هوش هشت‌گانه گاردنر با انتخاب رشته تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان. مجله روان‌شناسی، 10(3)، 287-275.
27.   Arulmani, G. & Arulmani, S. N. (2004). Career counselling. New Delhi: Tata McGraw-Hill Companies.
28.   Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
29.   Cornwall, J. R, & Perlman, B. (1990). Organizational entrepreneurship.(3rd Edi.). Richard Irwin.
30.   Gerçek, M. (2024). Serial multiple mediation of career adaptability and self-perceived employability in the relationship between career competencies and job search self-efficacy. Higher Education, Skills and Work-Based Learning, 14(2), 461-478 .
31.   Gheyassi, A., & Alambeigi, A. (2024). The mediating role of career adaptability between proactive personality and entrepreneurial intention of agricultural students. Journal of Entrepreneurial Strategies in Agriculture, 11(1), 121-134.
32.   Hieu, V. M. (2020). A review of dynamic capabilities, innovation capabilities, entrepreneurial capabilities and their consequences. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(8), 485–494. https://doi.org/10.13106/jafeb.2020.vol7.no8.485
33.   Horváth, Z. (2017). Entrepreneurial career interest and flourishing: The mediating role of calling and active citizenship behaviour [Doctoral dissertation, University of Southern Queensland.
34.   Kim, B. Y., & Lee, S. J. (2024). The study on the college students’ career reasons affecting on self-efficacy and entrepreneurial intention. Journal of the Korean Entrepreneurship Society, 19(3), 1-22 .
35.   Lau, P. L., Chung, Y. B., & Wang, L. (2021). Effects of a Career Exploration Intervention on Students’ Career Maturity and Self-Concept. Journal of Career Development, 48(4), 311-324. https://doi.org/10.1177/0894845319853385
36.   Mueller, A. I., Spinnewijn, J., & Topa, G. (2021). Job seekers’ perceptions and employment prospects: Heterogeneity, duration dependence, and bias. American Economic Review, 111(1), 324–363. https://doi.org/10.1257/aer.20190808
37.   Sica, L. S., Di Palma, T., Fusco, L., Aleni Sestito, L., & Ragozini, G. (2022). Creativity and vocational identity in late adolescence: A study using the person‑centred approach. International Journal for Educationaland VocationalGuidance, 23(2), 363–380.https://doi.org/10.1007/s10775‑022‑09521‑7
38.   Siddiky, M. R., & Akter, S. (2021). The students’ career choice and job preparedness strategies: A social environmental perspective. International Journal of Evaluation and Research in Education, 10(2), 421–431. https://doi.org/10.11591/ijere.v10i2.21086
39.   Super, D. E. (1963). Career Development: Self-concept Theory. New York: College Entrance Examination Board.
40.   Taylor, M. S. (1985). The roles of occupational knowledge and vocational self‑concept crystallization in students’ school‑to‑work transition. Journal of Counseling Psychology, 32(4), 539–550. https://doi.org/10.1037/0022‑0167.32.4.539
41.   Ternera, L. C., Sepulveda, P. A., & Vega, E. O. (2022). Interaction of potential and effective entrepreneurial capabilities in adolescents: Modeling youth entrepreneurship structure using structural equation modeling. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 11(13), 1–17. https://doi.org/10.1186/s13731‑022‑00201‑y
42.   van Hooft, E. A. J., Kammeyer-Mueller, J. D., Wanberg, C. R., Kanfer, R., & Basbug, G. (2021). Job search and employment success: A quantitative review and future research agenda. Journal of Applied Psychology, 106(5), 674–713. https://doi.org/10.1037/apl0000675