پژوهش در مشاوره کودک و نوجوان

پژوهش در مشاوره کودک و نوجوان

باورهای زمینه ساز بهزیستی ذهنی در دوران نوجوانی: یک مطالعه کیفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه مشاوره، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مشاوره، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مشاوره، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
4 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مشاوره، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
5 ـ استاد، گروه مشاوره، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
چکیده
سامانه باورها نقش پررنگی در تعیین مؤلفه‌های شناختی، هیجانی و رفتاری ایفا می‌کند و نوع باوری که اتخاذ می‌شود مستقیماً بر سطح بهزیستی ذهنی تأثیر می‌گذارد، پژوهش حاضر باهدف مطالعه مؤلفه‌های باور محور مؤثر در بهزیستی ذهنی، به شیوه کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. نمونه مطالعه این پژوهش شامل نوجوانان 16 تا 24 ساله شهر تهران بود. مشارکت کنندگان در پژوهش بر مبنای نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. مصاحبه ها تا اشباع داده ها تداوم یافت و اشباع داده ها در شماره 11 نمایان شد. تحلیل داده های حاصل از مصاحبه نیمه ساختاریافته در زمینه مطالعه مولفه های باورمحور بهزیستی ذهنی، منجر به شناسایی 16 مضمون فرعی و 3 مضمون اصلی تحت عنوان باورهای رشدی و انطباقی مرتبط با خویشتن، باورهای رشدی در مواجهه با پدیدارهای اجتماعی و باورهای مرتبط با دین شد. نتایج حاصل از این پژوهش ضمن افزایش آگاهی از تاثیر باورها در فرآیندهای ادراکی، هیجانی و رفتاری زمینه کافی برای توجه و رسیدگی به باورهای منتج به بهزیستی در افراد فراهم می آورد که می توان در برنامه های مشاوره ای مورد بهره برداری قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Beliefs underlying mental well-being in adolescence: a qualitative study

نویسندگان English

fahimeh fadakar 1
ali ali beigi 2
Seyedalireza Tahvildari 3
mehdi mohammadi 4
masomeh esmaeily 5
1 Assistant Professor, Department of Counseling, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
2 PhD student, Counseling Department, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
3 Master's student, Counseling Department, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran (corresponding author).
4 Master's student, Counseling Department, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
5 Professor, Counseling Department, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
چکیده English

Belief systems play a significant role in shaping cognitive, emotional, and behavioral components. The type of beliefs adopted directly influences individuals' levels of psychological well-being. This qualitative study, using thematic analysis, aimed to explore belief-based components that affect the mental health. The study sample included 16 to 24-year-old adolescence from Tehran. Participants were selected through purposive sampling. Interviews continued until data saturation, which occurred at the 11th interview. Analysis of data from semi-structured interviews, focusing on belief-based components of mental health, resulted in the identification of 16 subthemes and 3 main themes: growth and adaptive beliefs related to the self, Developmental beliefs in facing social phenomena and beliefs related to religion. The findings of this study, while increasing awareness of the impact of beliefs on perceptual, emotional, and behavioral processes, provide a sufficient basis for paying attention to and addressing beliefs that lead to well-being, which can be utilized in counseling programs.

احمدی، سمیه؛ حیدری، محمود؛ باقریان، فاطمه و کشفی، عبدالرسول (1394). نوجوانی و تحول معنا: مقایسه منابع و ابعاد معنای زندگی در دختران و پسران نوجوان. مطالعات روان‌شناسی بالینی،6(23)، صص. 149-177.
اوچانی، مهشاد (1397). بهزیستی روانی: مروری بر ادبیات پژوهشی. کنفرانس ملی تازه‌های روان‌شناسی با تأکید بر کاربردهای آن در کار و زندگی، اصفهان.
توسلی، امیر داریوش و فارغ، ناصر (1401). نقش باورهای مذهبی بیرونی و درونی بر افزایش عزت نفس و علاقه اجتماعی در نوجوانان. هفتمین کنفرانس ملی نوآوری و تحقیق در مدیریت، روان‌شناسی و آموزش و پرورش.
جعفری، نصرت؛ تجلی، پریسا؛ قنبری پناه، افسانه و شهریاری احمدی، منصوره (1402). شناخت مدل علی بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان دارای نارسایی شنیداری بر اساس سبک‌های دلبستگی، جو عاطفی خانواده، حمایت اجتماعی و نقش میانجی امید به زندگی. فصلنامه مطالعات روان‌شناختی نوجوان و جوان، 1(7)، صص.182-197.
حجازی، الهه؛ صادقی، ناهید و شیرزادی فرد، میثم (1392). رابطه باورهای اساسی و ادراک از رابطه والدینی با بهزیستی ذهنی دانش‌آموزان. مجله روان‌شناسی مدرسه، 2(4)، صص. 43-61.
حدادپور، هاله؛ مهری‌نژاد، سیدابوالقاسم؛ روشن چسلی، رسول و ستوده اصل، نعمت (1400). علاقه اجتماعی و سرمایه روان‌شناختی در نوجوانان: نقش واسطه‌ای باورهای انگیزشی. مطالعات روان‌شناختی نوجوان و جوان، 2(1)، صص.196-208.
خنیفر، حسین و مسلمی، ناهید (1397). اصول و مبانی روش‌های پژوهش کیفی، تهران: نشر نگاه دانش.
دوایی، سوده، حجازی، الهه و نقش، زهرا (1396).رابطه ی باورهای اساسی و بهزیستی ذهنی: نقش واسطه‌ای هویت اخلاقی در اواخر نوجوانی و ظهور بزرگسالی. فصلنامه تازه‌های علوم شناختی، 19(4)، صص. 70-83.
رضایی، الهه؛ توحیدی، افسانه، و موسوی نسب، سیدمحمدحسین (1397). حمایت اجتماعی و انگیزش تحصیلی: نقش واسطه‌ای باورهای خودکارآمدی. مطالعات آموزش و یادگیری، (2)10، صص.54-74.          https://www.sid.ir/paper/523951/fa
عابدین، طیبه؛ قدسی، پروانه؛ تقی‌لو، صادق و دوایی، مهدی (1401). رابطه علی خودشناسی انسجامی و نیازهای بنیادین روان‌شناختی با بهزیستی روان‌شناختی با توجه به نقش میانجیگری ذهن آگاهی در دانش‌آموزان. فصلنامه مطالعات روان‌شناختی نوجوان و جوان، 3(2)، صص.213-226.
عباسی آبرزگه، مژگان؛ فیضی لفمجانی، محمدرضا، و حیدری کمال، هادی (1402). خطاهای شناختی و باورهای غیرمنطقی در پیش‌بینی کیفیت زندگی نوجوانان دارای نشانگان افسردگی. اولین همایش ملی آسیب‌های اجتماعی فرهنگی شهری با تمرکز بر چالش‌های نوظهور، دانشگاه آزاد قم.
عباسیان، مینا،؛ بانشی، علیرضا، و شیرزادی فرد، میثم (1394). نقش باورهای اساسی و راهبردهای مدیریت زندگی در بهزیستی ذهنی دانشجویان. فصلنامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 6(3)، صص. 87-100.
کشاورز، مصطفی؛ میرزایی، سروناز، و محمدجانی، اسمعیل (1397). بلوغ و بحران هویت در دوران نوجوانی و نقش آن در دوست‌یابی. همایش ملی هویت کودکان ایران اسلامی در دوره پیش‌دبستانی، یزد.
گواهی جهان، فاطمه (1387). رابطه بین داشتن معنا در زندگی و رضایت از زندگی زناشویی... فصلنامه - روان‌شناسی و علوم تربیتی. 2(8)، صص. 49-69.
محسنی، مهرزاد؛ اسمعیلی، معصومه و کاظمیان، سمیه (1400). بررسی گفتمان امید با نوجوانانی با هویت موفق. فصلنامه رویش روان‌شناسی،10(3)، صص. 149-159.
مدبر، سیف‌اله؛ صدری دمیرچی، اسماعیل و محمدی، نسیم (1397). پیش‌بینی سلامت روان دانش‌آموزان براساس باورهای دینی، خودکارآمدی تحصیلی و رشد اخلاقی. روان‌شناسی مدرسه، 7(4)، صص. 140-154.
محمدی، سیدیزدان؛ ستوده اصل، نعمت؛ جهان، فائزه و معاضدیان، آمنه (1401). بررسی تأثیر باورهای دینی و حمایت اجتماعی ادراک شده بر گرایش به رفتارهای پرخطر در دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه دوم. مجله مطالعات ناتوانی،1401(12)، صص. 71-80.
محمدی مصیری، فاطمه (1390). رابطه معنای زندگی و خوش‌بینی با بهزیستی ذهنی. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تهران.
هادیان، سیده‌زینب؛ فضلی، محمد؛ محمدی، محمدرضا و رضایی‌راد، مجتبی (1401). پیش‌بینی بهزیستی ذهنی بر اساس کنترل عمل و سرسختی روان‌شناختی در نوجوانان. پویایی روان‌شناختی در اختلالات خلقی، 1(4)، صص. 30-37.
Adler, M. G,. & Fagley, N,. S. (2005). Appreciation: Individual Differences in Finding Value and Meaning as a Unique Predictor of Subjective Well-Being. Journal of Personality, 73(1), 79-114.
Bamford, J., Leavey, G., Rosato, M., Divin, N., Breslin, G.,& Corry, D. (2023) Adolescent mental well-being, religion and family activities: a cross-sectional study. National Library Of Medicine, 13(6), 1-8.
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology. 3(2), 77-101.
Champion, K. E., Parmenter, B., McGowan, C., Spring, B., Wafford, Q. E., Gardner, L. A, & Mewton, L. (2019). Effectiveness of school-based eHealth interventions to prevent multiple lifestyle risk behaviours among adolescents: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Digital Health, 1(5), 206-221.
Diener E, Oishi S, Lucas R E. (2002). Subjective wellbeing: The science of happiness and life satisfaction, Oxford and New York: Oxford University Press.
Diener E, Ryan K, (2009). Subjective well-being: a general overview. South African Journal of Psychology, 39:391-406.
Epstein S , (2003). Cognitive-experiential self-theory of personality. Comprehensive Handbook of Psychology Personality and Social Psychology; (5):159-184.
Galinha I, Pais-Ribeiro J,. L. (2011). Cognitive, affective and contextual predictors of subjective wellbeing. International Journal of Wellbeing, 2(1): 34–53.
Lincoln, Y.S. and Guba, E.G. (1985) Naturalistic Inquiry. SAGE, Thousand Oaks, 289-331.
https://dx.doi.org/10.1016/0147-1767(85)90062-8
Hicks, J. A. & King L. A. (2007). Meaning in life and seeing the big picture: Positive affect and global focus. Cognition and Emotion, 21(7), 1577-1584.
Keyes, C. L. M., & Magyar-Moe, J. L. (2003). The measurement and utility of adult subjective well-being. In S. J. Lopez & C. R. Snyder (Eds.), Positive psychological assessment: A handbook of models and measures (pp. 411–425). American Psychological Association.
Knöll, M., & Roe, J. J. (2017). Ten questions concerning a new adolescent health urbanism. Building and Environment, 126, 496–506.
Meera, K., & Dustin, N. (2013). Self-efficacy and academic achievement: Why do implicit beliefs, goals, and effort regulation matter? Learning and Individual Differences, 25, 67-72.
Sezgin, F., & Erdogan, O. (2015). Academic Optimism, Hope and Zest for Work as Predictors of Teacher Self-Efficacy and Perceived Success. Educational Sciences: Theory & Practice, 15, 7-19.
Steger, M. F. & Frazier, P. (2005). Meaning in Life: One Link in the Chain From Religiousness to Well-Being. Journal of Counseling Psychology , 52(4), 574-582.
Steger, M. F., &Kashdan, T. B. (2006). Stability and specificity of meaning in life and life satisfaction over one year. Journal of Happiness Studies, 8, 161–179.
Stocks, A., April, K. A., & Lynton, N. (2012).Locus of control and subjective well being – a cross-cultural study .Problems and Perspectives in Management, 10(1),17-25.
Trudel-F, C., Millstein, R. A., Von Hippel, C., Howe, C. J., Tomasso, L. P., Wagner, G. R, VanderWeele, T. J. (2019). Psychological well-being as part of the public health debate? Insight into dimensions, interventions, and policy. BMC public health, 19(1), 1-11.
Vaughan-Johnston, T. I., Lambe, L., Craig, W., & Jacobson, J. A. (2020). Self-esteem importance beliefs: A new perspective on adolescent self-esteem. Self and Identity, 19(8), 967–988.
Yeo, G., Tan, C., Ho, D., Baumeister, R. F. (2023). How do aspects of selfhood relate to depression and anxiety among youth? A meta-analysis. Psychol Med. Aug, 53(11), 4833-4855.