پژوهش در مشاوره کودک و نوجوان

پژوهش در مشاوره کودک و نوجوان

مطالعه کیفی نقش مشاوران در انطباق پذیری مجدد فرزندان طلاق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده دانشگاه علامه طباطبایی تهران
2 کارشناسی علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان همدان تهران
3 دکتری روان شناسی تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، علوم و تحقیقات، تهران، ایران
چکیده
طلاق یک آسیب اجتماعی است که نهاد خانواده را درگیر پیامدهای فردی و اجتماعی مهمی می‌کند. فرزندان نیز به‌عنوان کوچک‌ترین اعضای خانواده، از این آسیب در امان نبوده و در طول زندگی خود با آسیب‌های روانی و اجتماعی متعددی روبه‌رو می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف مطالعه کیفی نقش مشاوران در انطباق پذیری مجدد فرزندان طلاق انجام شد. این پژوهش با روش کیفی از نوع پدیدارشناسی توصیفی کلایزی انجام شد. نمونه پژوهش از بین مشاوران طلاق فعال در مراکز مشاوره و روان‌شناسی استان همدان در سال 1403با تجربه کاری 5سال و بیشتر، با مدرک کارشناسی ارشد و بالاتر که در بازه سنی 27-45 سال قرار داشتند؛ بر مبنای منطق نمونه گیری هدفمند، انتخاب شدند. داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته با ۱۰ نفر از مشاوران طلاق که پنج نفر از آنان زن و پنج نفر مرد بودند به دست آمد. تجزیه و تحلیل یافته‌ها از طریق روش هفت مرحله ای کلایزی منجر به شناسایی هجده مضمون فرعی و چهار مضمون اصلی گردید. مضامین اصلی شامل « آگاهی و پذیرش طلاق والدین »،« پرورش خود مدیریتی آگاهانه در فرزندان »، « بسترسازی حمایتگری والدین در جهت تنطیم روابط با فرزندان » و « جهت دهی ساختارمشاوران مبتنی بر نیازهای رشدی و امنیتی فرزندان» است. نتایج این پژوهش می‌تواند برای والدین دغدغه مند نسبت به ضرورت بهره‌مندی از خدمات مشاوره برای فرزندان پس از طلاق خود، آگاهی و بینش برساند و راهگشا باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A qualitative study of the role of counselors in the readjustment of children of divorce

نویسندگان English

zohre moradi 1
ALI ZOHDI VONAGH 2
leila khademi adel 3
1 Master's degree in Family Counseling, Allameh Tabatabai University, Tehran
2 Bachelor of Educational Sciences, Farhangian University of Hamadan, Tehran
3 PhD in Educational Psychology, Faculty of Literature and Human Sciences, Sciences and Research, Tehran, Iran
چکیده English

Divorce is a social damage that involves the family institution with important personal and social consequences. Children, as the youngest members of the family, are not safe from this harm and face many psychological and social harms throughout their lives. The present study was conducted with the aim of qualitatively studying the role of counselors in the readjustment of children of divorce. This research was carried out with a qualitative method of Claizian descriptive phenomenology.. The sample of the research is among divorce counselors active in counseling and psychology centers of Hamedan province in 1403 with work experience of 5 years and more, with a master's degree and above, who were in the age range of 27-45 years; They were selected based on the logic of targeted sampling. Research data was obtained through semi-structured interviews with 10 divorce counselors, five of whom were women and five were men.Analyzing the findings through the seven-step Clayey method led to the identification of eighteen sub-themes and four main themes. The main themes include "awareness and acceptance of parental divorce", "cultivation of conscious self-management in children", "supporting parents in order to regulate relationships with children" and "orienting the structure of counselors based on children's developmental and security needs".. The results of this research can provide awareness and insight for concerned parents about the necessity of benefiting from counseling services for their children after divorce and can be a way forward.

کلیدواژه‌ها English

lived experience
necessity
divorce
children
children of divorce
counseling
 
افشاری، منصوره و نظرزاده، فریده (1392). «عزت نفس, احساس امنیت و احساس تعلق در نوجوانان دارای مادران شاغل و خانه‌دار». کنگره سراسری روان‌شناسی کودک و نوجوان.
 https://sid.ir/paper/825057/fa
اسمعیلی، معصومه؛ طاهری چمعالی، جیران؛ قاسمی نیائی، فاطمه؛ حقانی زمیدانی، مجتبی (1401). بررسی راهبردهای اثربخش نوجوانان در برخورد با سوگ ناشی از طلاق والدین. رویش روان‌شناسی، ۱۱ (۴) :۱۰۶-۹۹
امانی، رزیتا؛ اعتمادی، عذرا؛ فاتحی‌زاده، مریم و بهرامی، فاطمه (1391). رابطه بین سبک‌های دلبستگی و سازگاری اجتماعی . روان‌شناسی بالینی و شخصیت، 10(1): 15-26.
http://cpap.shahed.ac.ir/article_2658.html
امانی، زکیه؛ زهراکار، کیانوش و کیامنش، علیرضا (1398). «شناسایی پیامدهای طلاق والدین بر فرزندان؛ مطالعه کیفی». فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 14(47 )، 59-81.
ایمانی، سعید؛ خان‌زاده، فیروز و ذاکری، مرتضی (1401). «فرزندان طلاق، پیامدها و راهکار‌های مداخله و کاهش آسیب»، دومین همایش ملی روان‌شناسی بالینی کودک و نوجوان، اردبیل.
 https://civilica.com/doc/1579108
بازرگان، مائده؛ دهقانی چم پیری، اکرم و رئیسی، زهره (1400). مقایسه اثربخشی برنامه آموزشی رفتار با کودکان طلاق ویژه مادر و برنامه مداخله ویژه کودکان طلاق بر تاب‌آوری کودکان طلاق. پژوهش‌نامه روان‌شناسی مثبت، 7(4)، 71-86.
بلالی، طیبه؛ اعتمادی، عذرا و فاتحی‌زاده، مریم‌السادات (1390). «بررسی رابطه عوامل روان‌شناختی و جمعیت‌شناختی پیش‌بینی‌کننده سازگاری پس از طلاق در زنان مطلقه شهر اصفهان». فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 3(11): 29-53.
https://doi.org/10.22054‌/qccpc‌.2011.5900
حامد، محبوبه و ذکائی، محمدسعید (1399). «تجربه زیسته فرزندان طلاق در شهر تهران». رفاه اجتماعی. ۲۰ (۷۶):۲۰۶-۱۶۷.
خدادادی سنگده، جواد؛ کلائی، اعظم و گوهری‌پور، مرتضی (1399). «تدوین الگوی مفهومی رضایت از ازدواج در بستر خانواده سالم: مبتنی بر بافت فرهنگی». فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی (فرهنگ مشاوره)، 11(41)، 27-60.
SID. https://sid.ir/paper/214032/fa
زمانی زارچی، محمدصادق؛ غلامعلی لواسانی، مسعود؛ اژه‌ای، جواد؛ حسین‌زاده اسکویی، علی و صمدی کاشان، سحر (1397). فصلنامه پژوهش در سلامت روان‌شناختی، 12(1): 24-36.
 https://psychologyj.tabrizu.ac.ir/article_8617.html
سلاق، عزیز و خدامیان آرانی، علیرضا (1402)، بررسی نقش و تأثیرات خانواده در شکل‌‌گیری شخصیت و تربیت صحیح فرزندان، سومین همایش بین‌المللی علوم تربیتی، مشاوره، روان‌شناسی و علوم اجتماعی، همدان.
https://civilica.com/doc/1951285
شیخله (1400). واکاوی مشکلات روانی - تربیتی فرزندان، طلاق از منظر والدین، پایان‌نامه کارشناسی‌ ارشد، سنندج: دانشگاه پیام‌نور.
صالح‌بیگی، زهره، حاتمی ورزنه، ابوالفضل و فرح‌بخش، کیومرث (1403). «شناسایی نقش والدین در سازگاری دختران جوان با طلاق». فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 19(66)، 33-51.
عبدی، محمدرضا؛ پورابراهیم، تقی و نظری، علی‌محمد (1392). «تأثیر برنامه مداخله‌ای کودکان طلاق بر میزان سازگاری آن‌ها با طلاق والدینشان». خانواده‌پژوهی 9(3) 343-358.
فروم، اریک (1403). گریز از آزادی. ترجمه‌ عزت‌الله فولادوند. تهران: نشر مروارید.
کاویان، مینا؛ خجسته کاشانی، امیر و تهامی، الهام (1395). «کمک‌های اولیه روان‌شناختی برای کودکان طلاق: یک مطالعه مروری». رویش روان‌شناسی. ۵(۳)، ۱۸۵-۲۰۲.
کجباف، محمدباقر؛ عریضی سامانی، سیدحمیدرضا؛ امیری، شعله و کهنوجی، رخساره (1390). «اثربخشی خانواده‌درمانی شناختی - رفتاری بر مشکلات رفتاری کودکان خانواده‌های در معرض طلاق». روان‌شناسی بالینی و شخصیت (دانشور رفتار)، 3(4)، 1-8.
https://sid.ir/paper/208746/fa.
ناموران گرمی، کبری؛ مرادی، علیرضا؛ فرزاد، ولی‌اله و زهراکار، کیانوش (1396). «تعیین ابعاد سازگاری زناشویی در زوج‌های ایرانی: یک مطالعه کیفی». مجله سلامت و مراقبت، 19(3)، 182-194.
یحیی‌زاده، حسین و حامد، محبوبه. (1394). مسائل فرزندان طلاق در ایران و مداخلات مربوطه: فراتحلیل مقالات موجود. مطالعات زن و خانواده، 3(2)، 91-120.
      SID. https://sid.ir/paper/238454/fa
 
Cao, H., Fine, M. A., & Zhou, N. (2022). The Divorce Process and Child Adaptation Trajectory Typology (DPCATT) Model: The Shaping Role of Predivorce and Postdivorce Interparental Conflict. Clinical Child and Family Psychology Review, 1-29.https://doi.org/10.1007/s10567-022-00379-3
Fagan, P.F., & Churchill, A. (2012). The effect of divorce on children. Marriage and religion research, 12
Haimi M, Lerner A (2016). The Impact of Parental Separation and Divorce on the Health Status of Children, and the Ways to Improve it. J Clin Med Genomics 4: 137.
      doi:10.4172/2472-128X.1000137.
Hetherington, E. M. (2003). Adjustment in young adults from divorced families. Journal of Family Psychology, 17(1), 49-63.
Lansford, J. E., et al. (2006). The impact of parental divorce on children's development. Journal of Family Psychology, 20(3), 390-399.
Neuman, M. Gary & Romanowsk, P. (2006.a) “Helping your kids cope with divorce the sandcastles way” volume 1. Translated by Forod,F. published by Saberin
Parker, G., Durante, K. M., Hill, S. E., & Haselton, M. G. (2022). Why women  choose divorce: An evolutionary perspective. Current Opinion in Psychology, 43, 300-306.
Sumari, M., R. Subramaniam, S. D., & Md Khalid, N. (2020). Coping with parental divorce: A study of adolescents in a collectivist culture of Malaysia. Journal of Divorce & Remarriage, 61(3), 186-205.
     https://doi.org/10.1080/10502556.2019.1679595                  
Tullius, J. M., De Kroon, M. L., Almansa, J., &Reijneveld, S. A. (2022). Adolescents’ mental health problems increase after parental divorce, not before, and persist until adulthood: a longitudinal TRAILS study. European child & adolescent psychiatry, 31(6), 969-978. https://doi.org/10.1007/s00787-020-01715-0
Wibisono, N. B., &Napitupulu, S. S. (2022). The Moderating Role of Timespan since Parental Divorce on the Relationship between Self Compassion and Anxiety. International Journal of Research and Innovation in Social Science. 6(3), 145-152.  https://www.rsisinternational.org/virtual-library/papers/the-moderating-role-of-timespan-since-parental-divorce-on-the-relationship-between-self-compassion-and-anxiety/